Умацаванне міжнароднага супрацоўніцтва: Генеральны пракурор Рэспублікі Беларусь Андрэй Швед прыняў удзел у 35-м пасяджэнні Каардынацыйнага савета генеральных пракурораў дзяржаў – удзельніц СНД у Душанбэ

21.10.2025

У г.Душанбэ (Рэспубліка Таджыкістан) адбылося 35-е юбілейнае пасяджэнне Каардынацыйнага савета генеральных пракурораў дзяржаў – удзельніц Садружнасці Незалежных Дзяржаў (далей – КСГП СНД).

У рабоце пасяджэння прынялі ўдзел дэлегацыі генеральных пракуратур Азербайджанскай Рэспублікі, Рэспублікі Арменія, Рэспублікі Беларусь, Рэспублікі Казахстан, Кыргызскай Рэспублікі, Расійскай Федэрацыі, Рэспублікі Таджыкістан, Рэспублікі Узбекістан, а таксама дэлегацыя Сакратарыята КСГП СНД.

Даведачна. Каардынацыйны савет генеральных пракурораў дзяржаў – удзельніц СНД створаны сумесным рашэннем генеральных пракурораў дзяржаў – удзельніц СНД 7 снежня 1995 года. У 2000 годзе яму нададзены статус міждзяржаўнага органа Садружнасці Незалежных Дзяржаў. У гэтым годзе КСГП адзначае 30-гадовы юбілей.

Падзякаваўшы таджыкскім калегам за цёплы прыём і гасцінную гасціннасць, Генеральны пракурор Рэспублікі Беларусь Андрэй Швед у сваім дакладзе падрабязна спыніўся на ўдасканаленні сістэмы мер крымінальнай адказнасці ў Рэспубліцы Беларусь. Адзначыў бесперапыннае і дынамічнае развіццё антыкрымінальнага заканадаўства ў краіне: за апошнія пяць гадоў прынята 15 законаў, накіраваных на ўдасканаленне норм крымінальнага і крымінальна-працэсуальнага права. Падкрэсліў, што ў падрыхтоўцы кожнага з іх удзельнічала Генеральная пракуратура Беларусі, у некаторых выпадках – у якасці распрацоўшчыка.

Андрэй Швед праінфармаваў калег, што па ініцыятыве Генеральнай пракуратуры істотна перапрацаваны нормы аб адказнасці за злачынствы экстрэмісцкай накіраванасці. «Для рэалізацыі прынцыпу непазбежнасці адказнасці ў крымінальны працэс уведзены інстытут спецыяльнай вытворчасці, які дазваляе правесці следства і судовы разгляд у дачыненні да асоб, якія ўчынілі цяжкія злачынствы супраць дзяржавы і ўцяклі за мяжой. Такая вытворчасць можа быць распачата толькі па рашэнню або са згоды Генеральнага пракурора. Па стане на 1 жніўня 2025 года ў парадку спецыяльнай вытворчасці пастаноўлены абвінаваўчыя прыгаворы ў дачыненні да 120 асоб, якія ўчынілі экстрэмісцкія злачынствы, – удакладніў ён. – Максімальна выкарыстоўваюцца ўсе прадугледжаныя законам магчымасці прызначэння за няцяжкія злачынствы пакаранняў, не звязаных з пазбаўленнем волі, а таксама вызвалення ад крымінальнай адказнасці за такія дзеянні пры прымірэнні з пацярпелымі і добраахвотным пакрыцці прычыненай шкоды. Такі падыход дае магчымасць скараціць агульную колькасць асуджаных і забяспечвае кампенсацыю шкоды ад злачынстваў. У сувязі з гэтым у бягучым годзе заканадаўча замацавана магчымасць вызвалення ад крымінальнай адказнасці з прыцягненнем да адміністрацыйнай і ў сувязі з дзейным раскаяннем тых асоб, якія ўчынілі некалькі няцяжкіх злачынстваў. Раней гэты інстытут прымяняўся толькі да тых, хто ўчыніў іх упершыню».

Генеральны пракурор Рэспублікі Беларусь дапоўніў, што важнай навацыяй для забеспячэння сацыялізацыі падлеткаў, якія ўступілі ў канфлікт з законам, сталі нормы аб скарачэнні тэрміну пагашэння судзімасці непаўналетніх: пасля заканчэння двух гадоў – за цяжкае злачынства, чатырох гадоў – за асабліва цяжкае злачынства.

Кіраўнік нагляднага ведамства, спасылаючыся на даручэнне Кіраўніка дзяржавы, паведаміў аб праведзенай маштабнай рабоце па карэкціроўцы 116 норм Асаблівай часткі Крымінальнага кодэкса, мэта якой – забеспячэнне індывідуалізацыі пакарання. Пры гэтым па ініцыятыве Генеральнай пракуратуры ў артыкулах Крымінальнага кодэкса замацаваны палажэнні аб забароне на назначэнне пазбаўлення волі за няцяжкае злачынства асобным катэгорыям асоб. Унесены змяненні і ў нормы аб выбранні меры стрымання ў выглядзе ўзяцця пад варту.

«Для рэалізацыі дзяржаўнай палітыкі садзейнічання занятасці судзімых грамадзян, забеспячэння іх рэсацыялізацыі і папярэджання рэцыдыву істотна перагледжаны нормы аб прэвентыўным наглядзе і прафілактычным назіранні ў дачыненні да тых, хто адбыў пакаранне. Унесеныя змяненні ўжо прынеслі станоўчыя вынікі: за год паказчык працоўнай занятасці паднаглядных асоб павялічыўся з 30 працэнтаў да 80 працэнтаў, а колькасць злачынстваў, учыненых грамадзянамі з судзімасцю, скарацілася на 15 працэнтаў, у стане алкагольнага ап'янення - амаль на 20 працэнтаў. Цяпер у краіне самы нізкі ўзровень злачыннасці за ўвесь перыяд суверэнітэту», – канстатаваў Андрэй Швед.

Далей генеральныя пракуроры дзяржаў – удзельніц СНД абмеркавалі:

• роля органаў пракуратуры ў забеспячэнні экалагічнай бяспекі, вопыт і ключавыя прыярытэты дадзенай дзейнасці;
• актуальныя пытанні канфіскацыі маёмасці, здабытай незаконным шляхам;
• аўтаматызацыю і аналітычны кантроль разгляду зваротаў грамадзян і супрацьдзеянне цяганіне пры разглядзе скаргаў у крымінальным працэсе;
• абарону правоў непаўналетніх;
• нагляд за выкананнем заканадаўства ў сферы будаўніцтва;
• супрацьдзеянне злачыннасці ў сферы інфармацыйна-камунікацыйных тэхналогій;
• барацьбу з экстрэмізмам і тэрарызмам.

Прынятыя на пасяджэнні рашэнні будуць садзейнічаць умацаванню ўзаемадзеяння па лініі пракуратур і ўсяго праваахоўнага блока, а таксама павышэнню эфектыўнасці супрацоўніцтва ў абароне правоў і законных інтарэсаў грамадзян.

У рамках праграмы мерапрыемстваў Прэзідэнт Рэспублікі Таджыкістан Эмамалі Рахмон правёў у Палацы Нацыі сустрэчу з генеральнымі пракурорамі дзяржаў – удзельніц Садружнасці Незалежных Дзяржаў.

У развіццё рабочага візіту праведзена сустрэча Генеральнага пракурора Рэспублікі Беларусь Андрэя Шведа і Генеральнага пракурора Расійскай Федэрацыі Аляксандра Гуцана, у ходзе якой кіраўнікі абмеркавалі пытанні двухбаковага ўзаемадзеяння.

Гэта першая сустрэча кіраўнікоў наглядных ведамстваў пасля назначэння Аляксандра Уладзіміравіча Гуцана на пасаду Генеральнага пракурора Расійскай Федэрацыі.

У ходзе перагавораў бакі абмеркавалі бягучы стан і перспектывы ўзаемадзеяння органаў пракуратур дзвюх дзяржаў, адзначыўшы высокі ўзровень даверу і ўзаемаразумення, які склаўся за ранейшыя гады. Андрэй Швед павіншаваў свайго расійскага калегу з уступленнем на пасаду і выказаў упэўненасць, што яго «прафесіяналізм і адданасць службоваму абавязку будуць садзейнічаць далейшаму ўмацаванню законнасці і правапарадку ў Расійскай Федэрацыі, а ўзаемавыгаднае супрацоўніцтва пракуратур нашых краін будзе толькі паглыбляцца».

Асаблівую ўвагу ўдзельнікі сустрэчы ўдзялілі пытанням прававой дапамогі па крымінальных справах, экстрадыцыі, павышэння кваліфікацыі кадраў і сумеснай дзейнасці па абароне правоў і свабод грамадзян.

«Беларусь і Расія звязаны трывалай сувяззю гістарычнага брацтва і стратэгічнага партнёрства, што ў поўнай меры адлюстроўваецца ў рабоце органаў пракуратур», – сказаў Андрэй Швед.

У ходзе гутаркі падкрэслена важнае значэнне сумеснай работы па расследаванні злачынстваў нацызму, учыненых у гады Вялікай Айчыннай вайны. У сувязі з гэтым Генеральны пракурор Рэспублікі Беларусь выказаў падзяку расійскім калегам за нязменную падтрымку і садзейнічанне ў гэтым напрамку.

Ключавым вынікам сустрэчы стала падпісанне Пагаднення паміж Генеральнай пракуратурай Рэспублікі Беларусь і Генеральнай пракуратурай Расійскай Федэрацыі аб супрацоўніцтве ў сферы нагляду за выкананнем законаў у войсках. Пагадненне накіравана на паляпшэнне каардынацыі намаганняў па забеспячэнні законнасці і правапарадку ў ваенных арганізацыях дзвюх дзяржаў, развіццё прафесійнай падрыхтоўкі пракурорскіх работнікаў, а таксама абмен вопытам і інфармацыяй, якая мае ўзаемную цікавасць.



Акрамя таго, Генеральны пракурор Рэспублікі Беларусь Андрэй Швед правёў двухбаковую сустрэчу з Генеральным пракурорам Рэспублікі Таджыкістан Хабібула Вахідзодай, на якой калегі абмяняліся вопытам арганізацыі нагляду ў асобных сферах жыццядзейнасці грамадства і дзяржавы, абмеркавалі ўмацаванне супрацоўніцтва наглядных ведамстваў на карысць абароны правоў і законных інтарэсаў грамадзян.

Адзначана, што на працягу многіх гадоў паміж нагляднымі ведамствамі Беларусі і Таджыкістана падтрымліваецца ўстойлівы дыялог і канструктыўнае ўзаемадзеянне. Абедзве краіны паспяхова супрацоўнічаюць у сферы аказання ўзаемнай прававой дапамогі па крымінальных справах, абмену вопытам і інфармацыяй, сумесна вырашаюць задачы па супрацьдзеянні карупцыі, арганізаванай злачыннасці, экстрэмізму і іншым сучасным выклікам.

Чарговае пасяджэнне КСГП СНД вызначана правесці ў 2026 годзе ў г.Маскве (Расійская Федэрацыя).

Фота: Генеральная пракуратура Рэспублікі Беларусь, Генеральная пракуратура Расійскай Федэрацыі

Упраўленне ўзаемадзеяння са СМІ
Генеральнай пракуратуры