Міжнародная канферэнцыя, прымеркаваная да 77-й гадавіны прыняцця Канвенцыі ААН аб папярэджанні злачынства генацыду і пакаранні за яго: вынікі першага дня працы

Генеральная пракуратура Рэспублікі Беларусь арганізавала правядзенне ў г.Мінску Міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі, прымеркаванай да 77-й гадавіны прыняцця Канвенцыі Арганізацыі Аб'яднаных Нацый аб папярэджанні злачынства генацыду і пакаранні за яго.

Суарганізатарамі канферэнцыі выступілі Нацыянальная бібліятэка Беларусі, Акадэмія кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь, Нацыянальная акадэмія навук Беларусі і Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт культуры і мастацтваў.

З уступным словам да ўдзельнікаў мерапрыемства звярнуліся Генеральны пракурор Рэспублікі Беларусь Андрэй Швед, Старшыня Следчага камітэта Расійскай Федэрацыі Аляксандр Бастрыкін, Старшыня Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь Наталля Качанава, Старшыня Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь Ігар Сяргеенка, Намеснік Кіраўніка Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь Аляксандр Вольфавіч, намеснік Старшыні Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь Сяргей Кандрацьеў, Міністр абароны Рэспублікі Беларусь Віктар Хрэнін, Міністр замежных спраў Рэспублікі Беларусь Максім Рыжанкоў, Старшыня Дзяржаўнага камітэта судовых экспертыз Рэспублікі Беларусь Аляксей Волкаў, Старшыня Прэзідыума Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі Уладзімір Каранік і многія іншыя кіраўнікі.

Ад імя Генеральнага пракурора Расійскай Федэрацыі Аляксандра Гуцана з прывітальным словам выступіў яго намеснік Пётр Гарадоў.

Генеральны пракурор Рэспублікі Беларусь Андрэй Швед у сваім выступе падкрэсліў: «Падзеі, якія адбыліся з беларускім народам, не проста старонкі гісторыі, не проста дакументы з архіваў. Гэта наша агульная незагойная рана. Гэта памяць аб кожным трэцім загінуўшым жыхары Беларусі, знішчаных вёсках, якія падзялілі лёс Хатыні, і лагерах, якія сталі «фабрыкамі смерці» на нашай зямлі. Кожны ўсталяваны карнік, кожнае новае імя ахвяры – гэта наш агульны фундуш у справу абароны гістарычнай праўды. Трагічныя падзеі Вялікай Айчыннай вайны з'яўляюцца часткай агульнай памяці ўсіх народаў былога Савецкага Саюза».

Кіраўнік нагляднага ведамства звярнуў увагу на важнасць абароны гістарычнай справядлівасці, дачу прынцыповай прававой і маральнай ацэнкі жахлівым злачынствам таго часу, а таксама працу з маладым пакаленнем. «Падзеі 2020 года ў Беларусі паказалі, што нашая моладзь была недастаткова дасведчаная аб злачынствах нацыстаў і іх памагатых, што дазволіла ўцягваць іх у радыкальную экстрэмісцкую дзейнасць. Праведзеная пракурорамі праца па ўшанаванні памяці ахвяр генацыду беларускага народа дазваляе сцвярджаць, што сёння ў краіне няма ніводнага школьніка ці студэнта, хто не ведаў бы пра нацысцкія злачынствы».

Старшыня Следчага камітэта Расійскай Федэрацыі Аляксандр Бастрыкін у прывітальным слове вёў размову аб узаемадзеянні Следчага камітэта Расійскай Федэрацыі з Генеральнай пракуратурай Рэспублікі Беларусь. «У 2025 годзе расейскім бокам выканана 22 запыты аб прававой дапамозе па крымінальнай справе аб генацыдзе беларускага народа, намі перададзена больш за 2000 архіўных матэрыялаў. Расследаванне набывае наднацыянальны прававы характар, у якім роля следчых органаў параўнальная з місіяй міжнародных трыбуналаў. Адным з ключавых фактараў, здольных прывесці да паўтарэння злачынстваў супраць чалавецтва, з'яўляецца наўмыснае забыццё. Менавіта таму сёння, калі свет зноў сутыкаецца з ідэалогіяй нянавісці, следчая, судовая і навуковая праца ў Расіі і Беларусі набывае міжнароднае значэнне», – сказаў ён.

У сваю чаргу, Старшыня Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь Наталля Качанава адзначыла: «Беларуская зямля прасякнута крывёй тых, хто ваяваў і загінуў, абараняючы сваю радзіму. Нягледзячы на ўрокі мінулых гадоў, сёння мы бачым спробы іншых краін у адраджэнні фашызму і гераізацыі нацызму. Мы ж вынялі каштоўныя ўрокі з гісторыі і ўсведамляем, што свет – гэта найвялікшая каштоўнасць, якая патрабуе нашай пастаяннай увагі і рашучых дзеянняў па яго абароне».

Старшыня Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь Ігар Сяргеенка, звяртаючыся да ўдзельнікаў канферэнцыі, канстатаваў: «Восем дзесяцігоддзяў праз чалавецтва зноў апынулася на мяжы катастрофы. Гэтаму садзейнічае безадказная рэваншысцкая палітыка заходніх краін. Еўропа актыўна мілітарызуецца, парушаючы ваенны баланс і імкліва набліжаючы глабальны канфлікт. Пры гэтым у заявах заходніх палітыкаў усё гучней гучаць ідэі нацызму, ксенафобіі і расавай нецярпімасці, што рыхтуе глебу для паўтарэння злачынстваў генацыду і перакрэслівае намаганні тых, хто прымаў Канвенцыю».

Дзяржаўны сакратар Савета Бяспекі Рэспублікі Беларусь Аляксандр Вольфавіч у сваёй прамове ўказаў на выключную важнасць захавання гістарычнай памяці: «Сёння мы сутыкаемся са спробамі перапісаць гісторыю Вялікай Перамогі. Прадпрымаюцца спробы абяліць нацысцкіх злачынцаў і іх памагатых, нават у тых краінах, якія перажылі фашызм як уласную гісторыю. Таму праблема абароны гістарычнай памяці ў апошні час набывае ўсё большую актуальнасць. Па сканчэнні 80 гадоў пасля заканчэння Вялікай Айчыннай вайны значэнне ўрокаў гісторыі становіцца ўсё больш відавочным. Аб здзейсненых злачынствах, якія кваліфікуюцца ў цяперашні час як генацыд, неабходна не толькі памятаць, але і казаць, а таксама рашуча спыняць спробы скажэння гістарычнай праўды».

Вітаючы ўдзельнікаў канферэнцыі, Міністр абароны Рэспублікі Беларусь Віктар Хрэнін падкрэсліў: «Сёння, калі ўвесь свет праходзіць праз "варонку" сістэмнага геапалітычнага крызісу і глабальнай напружанасці, як ніколі важна аб'яднанне намаганняў усіх прагрэсіўных сіл чалавецтва па процідзеянні распаўсюджвання самых антыгуманных практык і рэваншысцкіх памкненняў еўрапейскай "партыі вайны". Толькі разам, разам, як гэта не аднойчы ўжо было ў сусветнай гісторыі, мы можам прадухіліць новую сусветную катастрофу».

«У імя памяці аб мінулым пакаленні, у імя светлай будучыні мы абавязаны памятаць аб ахвярах генацыду. Асабліва зараз, калі робяцца спробы перапісаць гісторыю, калі фашызм зноў паднімае галаву. Наш голас павінен быць голасам памяці. Зусім не дзеля таго, каб помсціць, а дзеля будучых пакаленняў. Мы не можам дазволіць, каб у наш агульны дом зноў прыйшла вайна», – сказаў Старшыня Прэзідыума Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі Уладзімір Каранік.

У якасці прадстаўнікоў Расійскай Федэрацыі на канферэнцыі выступілі дырэктар Інстытута дзяржавы і права Расійскай акадэміі навук, акадэмік РАН Аляксандр Савянкоў, рэктар федэральнай дзяржаўнай казённай адукацыйнай установы вышэйшай адукацыі «Універсітэт пракуратуры Расійскай Федэрацыі» Ігар Мацкевіч, дырэктар Цэнтральнага музея Узброеных Сіл Расійскай Федэрацыі Аляксандр Ніканаў, намеснік дэкана гістарычнага факультэта МДУ. Грамадскай арганізацыі «Федэральная нацыянальна-культурная аўтаномія Беларусаў Расіі», акадэмік РАН Сяргей Кандыбовіч і іншыя асобы.

У працы канферэнцыі таксама прынялі актыўны ўдзел прадстаўнікі шэрагу замежных дзяржаў – кіраўнік асацыяцыі дружбы «Эмілія-Раманья-Беларусь» Джамбатыста Кадопі, старшыня палітычнай партыі «Фронт» (Рэспубліка Польшча) Кшыштаф Таўвінскі, старшыня «Аб'яднанне праваабаронцаў» Грузіі Нікалаз Фрыкановіч Мжавана «Геаграфія генацыду» Майкл Канінгхэм (ЗША), Старшыня Садружнасці «Балгарыя – Еўразія» Васялінаў Младэн, дацэнт Інстытута гістарычных даследаванняў пры Балгарскай акадэміі навук Войн Канстатынаў Бажынаў.

Генеральны пракурор Рэспублікі Беларусь цёпла падзякаваў удзельнікам канферэнцыі і ўсім «неабыякавым людзям, якія пагружаныя ў тэму генацыду, чуюць і ўважліва сочаць за ходам нашай канферэнцыі». Пажадаў усім прадуктыўнай працы, дабра, здароўя і мірнага неба над галавой.

У рамках мерапрыемства Андрэй Швед, Аляксандр Бастрыкін, Ігар Сяргеенка, Віктар Хрэнін, Сяргей Кандрацьеў, Джамбатыста Кадопі, Нікалаз Фрыдановіч Мжаванадзэ і Кшыштаф Талвінскі пагутарылі з прадстаўнікамі сродкаў масавай інфармацыі.

У рамках мерапрыемства адбыліся цырымонія ўскладання кветак у мемарыяльным комплексе «Трасцянец» і памінальная малітва.

Фота: Генеральная пракуратура