Генеральны пракурор Рэспублікі Беларусь Дзмітрый Гара прыняў удзел у XI пасяджэнні Міждзяржаўнага савета па супрацьдзеянні карупцыі

17.09.2026

З удзелам Генеральнага пракурора Рэспублікі Беларусь Дзмітрыя Горы ў г.Мінску на пляцоўцы Выканаўчага камітэта Садружнасці Незалежных Дзяржаў адбылося пасяджэнне XI Міждзяржаўнага савета па супрацьдзеянні карупцыі дзяржаў – удзельніц СНД (далей – МСВК, Савет).



На мерапрыемстве разгледжаны:

• практыка барацьбы з карупцыяй у дзяржавах – удзельніцах Савета, у тым ліку актуальныя праблемы ў гэтай сферы і шляхі іх вырашэння;
• пытанні канфіскацыі маёмасці карупцыйнага паходжання ў грамадзянска-прававым працэсе;
• аспекты антыкарупцыйнай (крыміналагічнай) экспертызы нарматыўных прававых актаў і іх праектаў;
• наданне Праваахоўнай акадэміі Рэспублікі Узбекістан статуса базавай арганізацыі дзяржаў – удзельніц СНД па адукацыі ў сферы супрацьдзеяння карупцыі;
• іншыя арганізацыйныя моманты.

Сярод іншых удзельнікаў – Генеральны пракурор Рэспублікі Арменія Ганна Вардапецян (відэаканферэнцсувязь), намеснік Генеральнага пракурора Кыргызскай Рэспублікі Залкарбек Акназараў, Генеральны пракурор Расійскай Федэрацыі Аляксандр Гуцан, Дырэктар Агенцтва па дзяржаўным фінансавым кантролі і барацьбе з карупцыяй Рэспублікі Таджыкістан Султан карупцыі Рэспублікі Узбекістан Акмаль Бурханаў, намеснік дырэктара Дэпартамента антыкарупцыйнай палітыкі Агенцтва Рэспублікі Казахстан па справах дзяржаўнай службы Жуніс Жансерык Бурханулы, а таксама намеснік Генеральнага сакратара СНД Нурлан Сейцімаў ​​і іншыя прадстаўнікі Выканаўчага камітэта СНД.

Даведачна. Савет з'яўляецца органам галіновага супрацоўніцтва СНД і прызначаны забяспечваць арганізацыю і каардынацыю процідзеяння карупцыі, а таксама весці агляд рэалізацыі абавязацельстваў удзельнікаў Пагаднення дзяржаў – удзельніц СНД у сферы процідзеяння карупцыі, забяспечваць канструктыўнае супрацоўніцтва з міжнароднымі арганізацыямі і іх структурамі.

Асноўныя напрамкі дзейнасці МСВК: садзейнічанне збліжэнню і гарманізацыі нацыянальнага антыкарупцыйнага заканадаўства; распрацоўка прапаноў па развіццю прававой базы супрацоўніцтва; каардынацыя ўзаемадзеяння кампетэнтных органаў дзяржаў – удзельніц Пагаднення, а таксама зацікаўленых органаў СНД у барацьбе з карупцыяй.

Рашэнні МСВК па прынцыповых пытаннях прымаюцца на аснове кансэнсусу. Любы член Савета можа заявіць аб сваёй незацікаўленасці ў тым ці іншым пытанні, што не з'яўляецца перашкодай для прыняцця рашэння, а таксама для далучэння дадзенага члена МСВК да прынятага рашэння ў будучыні.

На адкрыцці пасяджэння з прывітальным адрасам ад Дзяржаўнага сакратара Савета Бяспекі Рэспублікі Беларусь выступіў яго намеснік Аляксандр Рахманаў.

У сваю чаргу, Генеральны пракурор Рэспублікі Беларусь Дзмітрый Гара, вітаючы калег, адзначыў:

«Сёння ў рэспубліцы адзначаецца Дзень народнага адзінства. Гэты дзень стаў актам гістарычнай справядлівасці ў дачыненні да беларускага народа, падзеленага супраць яго волі ў 1921 годзе па ўмовах Рыжскай дамовы. Менавіта ў гэты дзень у 1939 годзе пачаўся вызваленчы паход Чырвонай Арміі, у выніку якога адбылося ўз'яднанне Заходняй і Ўсходняй Беларусі. Адноўленае адзінства дазволіла нашай краіне выстаяць у гады Вялікай Айчыннай вайны, заняць дастойнае месца ў міжнароднай супольнасці, стаць адным з сузаснавальнікаў Арганізацыі Аб'яднаных Нацый. Сёння беларускі народ адзіны ў выбары стратэгічнага курсу на развіццё моцнай, суверэннай і квітнеючай краіны. Найважнейшым аспектам процідзеяння карупцыі сталі міжнароднае супрацоўніцтва, зладжаная работа праваахоўных органаў нашых дзяржаў. Генеральная пракуратура Беларусі гатова да канструктыўнага ўзаемадзеяння ў гэтай сферы. Упэўнены, што наша сумесная праца будзе прадстаўляць узаемную цікавасць і садзейнічаць абмену лепшымі антыкарупцыйнымі практыкамі ўдзельнікаў Савета».

Далей удзельнікі пасяджэння прадставілі даклады па кожным з пытанняў.

Практыкі барацьбы з карупцыяй

Генеральны пракурор Рэспублікі Беларусь як новы Старшыня Савета ў сваім выступленні ўказаў на тое, што беларускія праваахоўныя органы рэалізуюць прынцыповую пазіцыю Прэзідэнта аб безумоўным супрацьдзеянні карупцыі ва ўсіх сферах грамадскіх жыцця.

«У нас сфарміравана збалансаваная сістэма барацьбы з карупцыяй на ўсіх кіраўніцкіх узроўнях і ў галінах эканамічнай дзейнасці. Дзякуючы мерам стрымлівання і ранняй прафілактыкі, якія прымаюцца, карупцыя не перавышае 2% у структуры злачыннасці. Пры гэтым кампетэнтныя органы арыентаваны на выяўленне не адзінкавых фактаў бытавой карупцыі, а злачынных схем у стратэгічных сферах эканомікі і дзяржаўным кіраванні. Нязменнымі застаюцца і патрабаванні Прэзідэнта аб прыцягненні да адказнасці тых, хто мае дачыненне да карупцыі незалежна ад іх статусу, службовага становішча і папярэдніх заслуг. Адсутнасць у нашай краіне «недатыкальных» пацвярджаецца прыкладамі ўзбуджэння крымінальных спраў у дачыненні да кіраўнікоў самага высокага рангу і вызвалення іх ад займаных пасад за дапушчаныя пралікі ў арганізацыі антыкарупцыйнай працы», – адзначыў Дзмітрый Гара.

Гаворачы аб карупцыйных фактарах у сферы закупак, кіраўнік нагляднага ведамства Беларусі сфакусаваў увагу ўдзельнікаў МСВК на здзелкі, якія заключаюцца з пасрэднікамі, ацэнку «іх абгрунтаванасці і наяўнасці прыкмет неўрэгуляванага канфлікту інтарэсаў з боку кіраўнікоў арганізацый-заказчыкаў».

Праінфармаваў, што з улікам практыкі пракурорскага нагляду ў Беларусі зацверджаны новыя правілы закупак за кошт уласных сродкаў для суб'ектаў гаспадарання з дзяржаўным удзелам. У прыватнасці, устаноўлены дадатковыя патрабаванні да пастаўшчыкоў, пашыраны пералік закупак, якія падпадаюць пад заканадаўчае рэгуляванне, паніжана парогавае значэнне цаны здзелкі, павышана празрыстасць працэдур за кошт іх цыфравізацыі.

Генеральны пракурор Рэспублікі Беларусь падзяліўся планамі распаўсюдзіць механізмы канфіскацыі актываў, легальнасць паходжання якіх не пацверджана, на ўсе катэгорыі дзяржаўных службовых асоб, а не толькі на тых, хто займае адказнае становішча.

У частцы прыцягнення да адказнасці арганізацый, абвінавачаных у подкупе службовых асоб, Дзмітрый Гара адзначыў, што ў рэспубліцы ўнеслі змяненні ў заканадаўства, якія даюць магчымасць беларускім судам накладаць штрафы і на замежныя кампаніі.

«Пры гэтым да выплаты накладзенага спагнання суб'ект гаспадарання не мае магчымасці ўдзельнічаць у закупках, якія фінансуюцца з бюджэтаў ці за кошт уласных сродкаў беларускіх кампаній з дзяржаўным удзелам. – Удакладніў ён. – У шэрагу выпадкаў для прыцягнення да адказнасці і забеспячэння рэальнага выканання спагнанняў нам можа спатрэбіцца садзейнічанне кампетэнтных органаў іншых дзяржаў. Мы разлічваем на канструктыўную сумесную працу па гэтым пытанні».

Антыкарупцыйная крыміналагічная экспертыза

Генеральны пракурор Рэспублікі Беларусь вызначыў інстытут крыміналагічнай экспертызы як важны элемент папярэджання і недапушчэння карупцыйных злачынстваў і правапарушэнняў, а таксама сродак абароны правоў грамадзян і юрыдычных асоб, які садзейнічае павышэнню прэвентыўнага патэнцыялу нарматыўных прававых актаў.

«Нярэдка ўмовы для супрацьпраўнай дзейнасці ўтрымліваюцца ў самім заканадаўстве. Да карупцыйных рызык вядуць невыразнасць або неадназначнасць прававых норм, множнасць прававых прадпісанняў па адным пытанні, а таксама сітуацыі, калі паўнамоцтвы службовых асоб не абмежаваны і могуць ажыццяўляцца адвольна. Пагрозу прадстаўляюць і лабізм інтарэсаў суб'ектаў гаспадарання, стварэнне ім неабгрунтаваных прэферэнцый пад выглядам дасягнення грамадска значных мэт. Падобныя фактары падрываюць аўтарытэт дзяржавы і змяншаюць эфектыўнасць правасуддзя. Наша краіна першай у СНД нарматыўна замацавала абавязковасць правядзення крыміналагічнай экспертызы. Адпраўной кропкай паслужыла стварэнне ў 2006 годзе Навукова-практычнага цэнтра Генеральнай пракуратуры, які сёння праводзіць звыш тысячы экспертыз», – канстатаваў Дзмітрый Гара.

Даведачна. У 2025 годзе недахопы, якія прыводзяць да ўзнікнення рызык крымінагеннага характару, выяўлены ў кожным пятым вывучаным праекце, а доля праектаў, у якіх устаноўлены і іншыя недахопы, склала трэць ад агульнай колькасці вывучаных дакументаў.

Сярод асноўных недахопаў выдзелены наступныя:

• нявызначанасць прававых нормаў (44%);
• неапраўданая свабода меркавання пры рэалізацыі дзяржаўнымі органамі або службовымі асобамі паўнамоцтваў (22%);
• неабгрунтаванае выключэнне з агульнага парадку прыняцця рашэнняў, у тым ліку адмова ад конкурсных працэдур пры закупках (19 працэнтаў).

«Патэнцыял крыміналагічнай экспертызы запатрабаваны і ў сферы міжнароднага супрацоўніцтва, у тым ліку пры фарміраванні крыміналагічна бяспечнай прававой прасторы Саюзнай дзяржавы і рэгіянальных інтэграцыйных утварэнняў», – сказаў Генеральны пракурор Рэспублікі Беларусь.

Акрамя таго, на пасяджэнні прааналізаваны вынікі старшынства Рэспублікі Арменія ў МСВК і дзейнасці Рабочай групы экспертаў Савета, зацверджаны план работы на 2027 год і інфармацыя аб дзейнасці МСВК з 2021 года, вызначаны новы Сакратарыят Савета.

Удзельнікі пасяджэння пагадзіліся з тым, што Савет стаў адной з найбольш аўтарытэтных платформ у сферы міждзяржаўнага супрацоўніцтва ў барацьбе са службовымі злачынствамі і правапарушэннямі. Выказалі ўпэўненасць, што сумесная работа і ў далейшым будзе садзейнічаць развіццю сувязей у антыкарупцыйнай сферы, а абмен вопытам дасць магчымасць мінімізаваць праявы гэтай негатыўнай сацыяльнай з'явы.

Чарговае пасяджэнне МСВК запланавана правесці ў Рэспубліцы Казахстан у 2027 годзе.

Па выніках пасяджэння, якое прайшло ў духу паразумення, даверу і канструктыўнага дыялогу, падпісаны шэраг рашэнняў у сферы барацьбы з карупцыяй.

Старшынства ў МСВК на наступны год перададзена беларускаму боку – Дзмітрый Гара змацаваў пячаткай пратакол паседжання Рады.

У рамках мерапрыемства Генеральны пракурор Рэспублікі Беларусь Дзмітрый Гара, а таксама іншыя чальцы Рады адказалі на пытанні прадстаўнікоў СМІ.



Фота: Генеральная пракуратура Рэспублікі Беларусь, БелТА

Упраўленне ўзаемадзеяння са СМІ
Генеральнай пракуратуры